Risicobeheer door opties verdient meer aandacht
30 april 2022 
8 min. leestijd

Risicobeheer door opties verdient meer aandacht

Eind jaren ’90 handelden veel particuliere beleggers in opties. De Amsterdamse optiebeurs hoorde bij de grootste optiebeurzen ter wereld. Collega Jaap en ik hadden op de optievloer onze baan. Het was een mooie tijd maar niet voor iedereen. Veel beleggers hebben op een harde manier geleerd dat je door de hefboom van opties veel geld kunt verliezen. Ze gebruikten opties om te speculeren, terwijl opties juist heel goed werken voor risicobeheer. 

In dit blog lees je waarom opties opnieuw relevant zijn voor risicobeheer en hoe je dat aanpakt.

De meeste beleggers gebruiken obligaties om het risico in de portefeuille te sturen. Een portefeuille met een neutraal risicoprofiel wordt doorgaans voor 50% of 60% in aandelen belegd en het restant in obligaties. Het idee is dat obligaties stabieler zijn en goed presteren als aandelen dalen. Dat werkte jarenlang goed omdat de rente gestaag daalde en de obligatiekoersen daardoor stegen.

Het startpunt vandaag is echter anders. Bij het investeren in obligaties koop je een lening met een vaste looptijd en een vaste rente. De koers van het mandje beweegt tegengesteld aan de rente. Als de marktrente stijgt is jouw obligatie minder interessant geworden en dat wordt zichtbaar in een daling van de koers. Des te langer de obligatie loopt, en daarmee de rente vaststaat, hoe groter de koersbeweging. Dit kan grote gevolgen hebben als de rente gaat stijgen. De afgelopen maanden hebben we dat al gezien. Eind december stond de rente op de 10-jaars Nederlandse staatsobligatie nog -0,2%. Inmiddels is de rente gestegen naar 1,1%. De koers is in dezelfde periode meer dan 10% gedaald. 


In kredietwaardige obligaties investeer je voor een flink aantal jaar tegen een minimaal rendement met het risico dat de koers tussentijds zakt als de rente stijgt. Je kunt ook obligaties van minder kredietwaardige bedrijven of overheden kopen. Dan is het rendement hoger. Maar het risico is ook aanzienlijk hoger. De vraag is of dat een goede oplossing is. Een ander alternatief is om het risico van je beleggingen te beheersen met opties.

Een optie geeft het recht om een bepaald product tegen een vooraf vastgestelde prijs te kopen of verkopen gedurende een afgesproken periode. Bij Callopties gaat het over het recht om aandelen te kopen, terwijl putopties gaan over het recht om te verkopen tegen een vaste prijs.

De onderliggende waarde is het product waarover het recht geldt. Dat kunnen aandelen, grondstoffen, valutaparen of indexen zijn. Het optierecht heeft een waarde die afhangt van de potentiële winst die de belegger kan maken. De prijs van de optie hangt onder andere af van de looptijd, de beweeglijkheid van de onderliggende waarde (volatiliteit) en het verschil tussen de uitoefenprijs en de huidige prijs van de onderliggende waarde. Tenslotte is de hefboom van de opties relevant. De meeste aandelenopties gaan over 100 aandelen. Bij indexen varieert de hefboom.

In de naamgeving van de opties zijn de kenmerken van de optie opgenomen. Bijvoorbeeld: OESX C4050.00 15OKT21

  1. OESX staat voor de onderliggende waarde Eurostoxx 50
  2. C staat voor Calloptie
  3. 4050 staat voor de uitoefenprijs, de koper heeft het recht om de index te kopen voor 4050
  4. 15OKT21 Het recht geldt tot de expiratiedatum op 15 oktober 2021

De prijs van de optie van bijvoorbeeld €45 bestaat voor € 10 uit het verschil tussen de huidige prijs (4060) en de uitoefenprijs (4050) en voor het restant van € 35 uit premie. De belegger is bereid om een premie te betalen vanwege de potentie. Als de koers voor expiratie naar bijvoorbeeld 4400 stijgt, is de intrinsieke waarde gestegen naar 350 en is er een grote winst. Als de koers daalt, maakt de belegger geen gebruik van zijn recht en heeft hij geen grote verliezen. Vanwege de grote potentie en de lage risico’s is de belegger bereid een premie te betalen.

Waar callopties vooral over de stijgende koersen gaan, kun je putopties kopen om risico te beschermen. Als je aandelen DSM hebt gekocht op 170 euro wil je misschien niet meer dan € 10 koersrisico lopen. Je kunt dan putopties kopen met uitoefenprijs 160. Je koopt het recht om voor € 160 de aandelen DSM te verkopen, bijvoorbeeld voor het geval de koers halveert. Dit is als het ware een verzekering en daarvoor moet je een premie betalen. In de onderstaande grafiek wordt het bovenstaande zichtbaar. 


In de bovenstaande voorbeelden gingen we uit van opties kopen. Je kunt er echter ook voor kiezen om opties te verkopen, we noemen dat schrijven. In dat geval verkoop je iemand het recht om te kopen of verkopen in ruil voor een premie. Dit kan heel risicovol zijn. Stel dat je de bovenstaande DSM putopties hebt verkocht en het aandeel daalt naar € 100. Dan moet je de aandelen DSM kopen op € 160, terwijl die nog maar € 100 waard zijn.

Nog gevaarlijker is het als iemand van jou de aandelen DSM mag kopen voor € 180 terwijl je de aandelen niet hebt. We noemen dat ‘naakt schrijven’. Daar krijg je weliswaar een paar euro premie voor, maar als DSM bijvoorbeeld wordt overgenomen voor € 400 per aandeel. Dan zul jij de aandelen moeten kopen voor € 400 om ze vervolgens te leveren voor € 180. Deze strategie kan grote verliezen tot gevolg hebben.

Bij gedekt schrijven heb je de aandelen wel in positie. Als je in ons voorbeeld de aandelen voor € 170 hebt gekocht, kun je tevreden zijn met € 180 als verkoopprijs. Door de callopties met uitoefenprijs € 180 te schrijven krijg je nog een extra premie als bonus. Als het aandeel beneden de € 180 blijft, hoef je de aandelen niet te leveren en doe je het gewoon nog een keer. Zo kun je extra rendement maken op je positie. Het nadeel is natuurlijk dat je winst beperkt is. Wordt DSM overgenomen voor € 400. dan moet je de aandelen leveren voor € 180. Maar vooraf was je daar tevreden mee.


Je hebt in beginsel twee mogelijkheden om opties te gebruiken voor het beheersen van je beleggingsrisico. Het kopen van putopties is de eerste meest duidelijke manier. Je betaalt een premie en je weet vervolgens zeker wat je maximale verlies is. De andere manier is om gedekt call opties te schrijven. Als de koersen dalen, dan wordt het eerste verlies opgevangen door de premie die je hebt ontvangen. Het schrijven van opties om risico te beheersen werkt beter bij gelijkblijvende beurzen en lichte dalingen, terwijl het kopen van putopties beter werkt bij grote dalingen of grote stijgingen.

De Chicago Board Option Exchange was in 1973 de eerste moderne optiebeurs. Sinds eind jaren ’80 houdt de CBOE indices bij van optiestrategieën in combinatie met aandelen. Voor inzicht van de eerder genoemde optiestrategieën op het rendement en risico van een beleggingsportefeuille kunnen we de data van deze indices gebruiken. Wilshire heeft daar onderzoek naar gedaan over de periode juni 1986-december 2018. Wij focussen op de vergelijking tussen de strategieën waarbij aandelen worden gecombineerd met het kopen van putopties (PPUT) en het schrijven van callopties (BXM en BXMD).


Let op: In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. De waarde van je beleggingen kan fluctueren. Met beleggen kun je je inleg verliezen.

Het rendement van de S&P 500 index was over de gehelde periode 9,8% per jaar met een standaarddeviatie van 14,9%. Het rendement en risico van de PPUT zijn met 6,6% rendement en 12,1% beide lager. Maar het gedekt schrijven van callopties (BXM) blijkt interessanter. Het rendement is met 8,5% maar 1,3% lager dan van de aandelenindex, terwijl de standaarddeviatie met 10,6% aanzienlijk lager is. Ook het maximale verlies van de BXM is met 35,8% aanzienlijk lager dan dat van de S&P 500: 50,9%. 

Nog interessanter is het om niet de at the money call optie te verkopen (uitoefenprijs is gelijk aan de huidige prijs), maar ietsje hoger. Dan verkoop je pas de aandelen na de eerste 1%  2% rendement. Vanzelfsprekend is de premie dan lager. In het onderzoek wordt deze strategie de delta-30 call schrijven (BXMD) genoemd. Het jaarlijkse rendement was tijdens de onderzoeksperiode 10,2% (0,4% hoger dan de S&P 500) terwijl de standaarddeviatie met 12,8%, 2,1% lager was. Ook het maximale verlies was met 42.7%, ruim 8% minder. 

Door de lage rente verliezen obligaties hun glans en zijn niet de meest efficiënte manier om risico te beheersen in een beleggingsportefeuille. Met behulp van opties kun je het risico van je portefeuille exact vormgeven zoals jij wil. Onderzoek van Wilshire wijst uit dat de rendement/risico verhouding van een portefeuille op lange termijn verbetert door gebruik te maken van opties. 

Veel beleggers staan voorzichtig tegenover opties. Ze hebben onvoldoende kennis en schrikken terug door de risico’s die kunnen ontstaan door verkeerd gebruik van de hefboom. Dat is jammer en daar willen wij iets aan doen. 

Wil je meer weten over risicobeheer of duurzaam beleggen? Bekijk dan ons aanbod van cursussen.



Over de schrijver
Loege belegt sinds zijn tienerjaren en heeft van zijn passie zijn beroep gemaakt. Eerst als optiehandelaar op de beursvloer en daarna als vermogensbeheerder. De door hem opgerichte bedrijven Care IS en Axento vermogensbeheer werden 3 keer gekozen als beste vermogensbeheerder. Tegenwoordig is hij beleggingscoach en trainer. Hij is geregeld te gast op BNR nieuwsradio en schrijft artikelen voor Belegger.nl, Fiscalert en Telegraaf Media Groep. Volgens Loege zijn vertrouwen, persoonlijke wensen en doelen, kennis en risicobeheer de basis voor een succesvolle beleggingsstrategie.
Reactie plaatsen